Sylas (znany też jako Sylwan), współpracownik św. Pawła, biskup Koryntu - Anna Kamińska

Anna Kamińska, „Słowo wśród nas”, rok 23, nr 10/2013 (242), s. 58-61; medytacje na każdy dzień.

Postać Sylasa po raz pierwszy pojawia się na kartach Dziejów Apostolskich podczas tak zwanego Soboru Jerozolimskiego. Paweł z Barnabą po swojej pierwszej podróży misyjnej przybyli z Antiochii do Jerozolimy, aby starsi i Apostołowie rozstrzygnęli spór w sprawie pogan. Niektórzy bowiem uważali, że pogan należy najpierw poddać obrzezaniu i przyjąć do Synagogi, a potem dopiero udzielać im chrztu. A przyjęcie do Synagogi wiązało się z obowiązkiem przestrzegania szczegółowych przepisów Prawa. Owocem obrad było ustalenie, że „nie należy nakładać ciężarów na pogan, nawracających się do Boga, lecz napisać im, aby się wstrzymali od pokarmów ofiarowanych bożkom, od nierządu, od tego, co uduszone, i od krwi" (Dz 15, 19-20).

Były to cztery starotestamentalne przepisy o rytualnej czystości, które dotyczyły także cudzoziemców. Postanowiono też „wybrać ludzi przodujących wśród braci: Judę, zwanego Barsabas, i Sylasa i wysłać do Antiochii razem z Barnabą i Pawłem" (Dz 15, 22), jako doręczycieli uchwał Soboru Jerozolimskiego, braci cieszących się szacunkiem i zaufaniem wspólnoty jerozolimskiej.Warto ten dekret Apostołów przytoczyć w całości, ponieważ mówi on wiele o początkach kształtującego się Kościoła: „Apostołowie i starsi bracia przesyłają pozdrowienie braciom pogańskiego pochodzenia w Antiochii, w Syrii i w Cylicji.

Ponieważ dowiedzieliśmy się, że niektórzy bez naszego upoważnienia wyszli od nas i zaniepokoili was naukami, siejąc zamęt w waszych duszach, postanowiliśmy jednomyślnie wybrać mężów i wysłać razem z naszymi drogimi: Barnabą i Pawłem, którzy dla imienia Pana naszego Jezusa Chrystusa poświęcili swe życie. Wysyłamy więc Judę i Sylasa, którzy powtórzą wam ustnie to samo. Postanowiliśmy bowiem, Duch Święty i my, nie nakładać na was żadnego ciężaru oprócz tego, co konieczne Powstrzymajcie się od ofiar składanych bożkom, od krwi, od tego, co uduszone, i od nierządu. Dobrze uczynicie, jeżeli powstrzymacie się od tego. Bywajcie zdrowi!" (Dz 15, 23-29).

Antiochia

Zabrawszy pismo, Paweł i Barnaba w towarzystwie Judy i Sylasa wyruszyli do Antiochii. Zwięzły styl Dziejów Apostolskich nie oddaje trudów i niebezpieczeństw takiej podróży. Warto sobie uświadomić, że Antiochię od Jerozolimy dzieliła odległość 500 km. Było to duże i ludne miasto, położone w żyznej dolinie nad rzeką Orontes, na skrzyżowaniu szlaków handlowych wiodących z północy na południe i ze wschodu na zachód. Założył je w 300 roku przed Chrystusem Seleukos I Nikator, po zwycięstwie odniesionym nad sukcesorami Aleksandra Wielkiego. Nadał miastu nazwę na cześć swego ojca, Antiocha. W 46 roku przed Chrystusem Antiochia została zajęta przez Rzymian i stała się stolicą rzymskiej prowincji Syria. Była trzecim co do wielkości i znaczenia miastem cesarstwa (po Rzymie i Aleksandrii).

Jej bogactwo i kosmopolityczny charakter przyciągały wielu cudzoziemców. Mieszały się tu wpływy kultury hellenistycznej, rzymskiej, syryjskiej i perskiej. Pojawiali się kupcy z Indii i Chin. W Antiochii zamieszkiwała duża diaspora żydowska, w której oparcie znajdowali przybysze z Jerozolimy. List od Apostołów i starszych odczytany wobec zgromadzenia został przyjęty z radością. Wysłannicy przez jakiś czas pozostali w Antiochii. „Juda i Sylas, którzy byli również prorokami, w częstych przemówieniach zachęcali i umacniali braci." (Dz 15, 32). Nie tylko potrafili więc dobrze przemawiać, ale mieli również dar prorokowania. A tacy ludzie cieszyli się wielkim szacunkiem i poważaniem, także wśród pogan. Dzięki temu ich świadectwo miało większą moc.

Podróż misyjna

Paweł postanowił wyruszyć w kolejną podróż misyjną, aby sprawdzić, jak się mają bracia w miastach, w których wcześniej głosił słowo Pańskie. Barnaba chciał zabrać ze sobą Marka, lecz Paweł się sprzeciwił, gdyż Marek poprzednio opuścił ich w Pamfil ii. „Doszło do ostrego starcia, tak że się rozdzielili: Barnaba zabrał Marka i popłynął na Cypr, a Paweł dobrał sobie za towarzysza Sylasa i wyszedł polecony przez braci łasce Pana" (Dz 15, 39-40). Misjonarze wyruszali po dwóch nie tylko ze względu na bezpieczeństwo i ygodę. W tradycji żydowskiej wartość miało' świadectwo przynajmniej dwóch osób. Paweł z Sylasem przemierzyli wspólnie Syrię, Cylicję, Frygię i Galację, Myzję i Troadę. Przepłynęli do Macedonii, zawijając po drodze na Samotrakę. Na ich trasie znalazły się miasta: Tars, Derbe, Listra, Troada, Neapolis, Filippi, Amfipolis, Apolonia, Tesalonika i Berea. W Listrze dołączył do nich Tymoteusz, „syn Żydówki, która przyjęła wiarę, i ojca Greka" (Dz 16, 1), o którym bracia dawali dobre świadectwo. Przypuszcza się, że od Troady towarzyszył im także Łukasz.

W Macedonii misjonarze wytrwale głosili słowo Boże, doświadczając przy tym różnych przeciwności. W Filippi, po uwolnieniu opętanej kobiety od złego ducha, schwytani przez podburzony tłum, zostali publicznie ubiczowani i wtrąceni do więzienia. Strażnik umieścił ich w wewnętrznym lochu i dla większej pewności założył na nogi dyby. „O północy Paweł i Sylas modlili się, śpiewając hymny Bogu. A więźniowie im się przysłuchiwali. Nagle powstało silne trzęsienie ziemi, tak że zachwiały się fundamenty więzienia. Natychmiast otwarły się wszystkie drzwi i ze wszystkich opadły kajdany" (Dz 16, 25-26). Pod wpływem tego wydarzenia pilnujący ich strażnik nawrócił się i przyjął naukę oraz chrzest wraz z całym swoim domem.

Gdy rano urzędnicy miejscy przyszli z poleceniem, aby zwolniono więźniów, Paweł poskarżył się, że jako obywatele rzymscy zostali bezprawnie poddani karze chłosty (stąd dowiadujemy się, że Sylas również posiadał rzymskie obywatelstwo). Wywołało to dużą konsternację. Pretorzy osobiście „przyszli, przeprosili ich i wyprowadziwszy prosili, aby opuścili miasto." (Dz 16, 39). Misjonarze przybyli do Tesaloniki, gdzie nauczali przez trzy szabaty w synagodze. Jednak niezadowolona część Żydów podburzyła tłum i oskarżyła ich przed Rzymianami. Ucierpiał na tym Jazon, u którego mieszkali, ponieważ Żydzi, nie mogąc znaleźć gości, wywlekli go z domu i postawili przed politarchami. Misjonarze zaś zostali nocą wysłani do leżącej na uboczu Berei. Lecz i tu wkrótce dotarli Żydzi z Tesaloniki, poszukując Pawła. Wobec tego postanowiono, że Apostoł niezwłocznie podąży w stronę morza, a Sylas z Tymoteuszem zostaną, aby umacniać miejscową wspólnotę.

Po pewnym czasie przyszła wiadomość, że Paweł oczekuje ich w Atenach. Jednak spotkali go dopiero w Koryncie u Akwili i Pryscylli, z którymi wspólnie mieszkał i pracował, wyrabiając namioty. „Kiedy Sylas i Tymoteusz przyszli z Macedonii, Paweł oddał się wyłącznie nauczaniu i udowadniał Żydom, że Jezus jest Mesjaszem." (Dz 18, 5). Jednak ci odrzucili jego naukę. Zwrócił się więc do pogan i głosząc im słowo Pańskie, pozostał w Koryncie przez półtora roku. Dziejach Apostolskich nie znajdujemy dalszych wzmianek na temat Sylasa. Nie wiemy, czy towarzyszył on Pawłowi w dalszej drodze do Efezu, Jerozolimy i Antiochii, czy też pozostał w Grecji. Późniejsza tradycja przypisuje mu biskupstwo Koryntu.

Sylas w śeietle listów apostolskich

W Listach Apostolskich Paweł i Piotr konsekwentnie nazywsfą Sylasa Sylwanem. Nie ma wątpliwości, że chodzi o jedną i tę samą osobę. Pierwsza forma imienia, której używał Łukasz w Dziejach Apostolskich, była być może zdrobnieniem od imienia Sylwan lub też imię Sylwan było łacińską wersją greckiego imienia Sylas. Nie jest to jednoznacznie wyjaśnione. Sylwan, obok Pawła i Tymoteusza, występuje w adresach Pierwszego i Drugiego Listu do Tesaloniczan: „Paweł, Sylwan i Tymoteusz do Kościoła Tesaloniczan w Bogu Ojcu i Panu Jezusie Chrystusie. Łaska wam i pokój!" (1 Tes 1,1); „Paweł, Sylwan i Tymoteusz do Kościoła Tesaloniczan w Bogu Ojcu naszym i Panu Jezusie Chrystusie. Łaska wam i pokój od Boga, Ojca naszego, i Pana Jezusa Chrystusa!" (2 Tes 1, 1-2).

Listy te pisane były prawdopodobnie z Koryntu, gdy trzej misjonarze przebywali jeszcze razem. W różnych źródłach są one datowane na 50, 51 lub 52 rok po Chrystusie. Z Pierwszego Listu Piotra wynika natomiast, że Sylwan przebywał w Rzymie i był redaktorem tegoż listu Piotra: , Krótko, jak mi się wydaje, wam napisałem przy pomocy Sylwana, wiernego brata, upominając i stwierdzając, że taka jest prawdziwa łaska Boża, w której trwacie." (1 P 5,12). List ten, pisany literacką greką, skierowany był do wspólnot w Azji Mniejszej. Powstał prawdopodobnie pomiędzy 63 a 64 rokiem po Chrystusie, gdy Apostoł przebywał w Rzymie.

Piotr wymienia w liście także Marka, co świadczy o nieustannych wzajemnych kontaktach między nimi. Choć skąpość narracji Dziejów Apostolskich i Listów nie pozwala na głębsze poznanie myśli i motywacji naszych bohaterów, jedno jest pewne - przez wszystkie lata wspomagali się wzajemnie, kontaktowali się ze sobą, nie ustawali w wędrówkach i posłudze głoszenia Dobrej Nowiny. Jest to godne najwyższego podziwu i szacunku. Sylwan prawdopodobnie najwięcej czasu spędził w Grecji, kładąc tam podwaliny Kościoła. W niektórych źródłach, oprócz wcześniej wspomnianego biskupstwa Koryntu, przypisuje mu się także biskupstwo Tesaloniki - stolicy ówczesnej Macedonii.